Machineveiligheid
Machine-RI&E: risico's bij het gebruik van machines beoordelen
Machines vormen vaak een belangrijk deel van de risico's op de werkvloer. Een Machine-RI&E brengt per machine of samenstel in kaart welke risico's bij het gebruik ontstaan, hoe de aanwezige beveiligingen functioneren en welke maatregelen passend zijn.
Aanleiding
Het Arbeidsomstandighedenbesluit verplicht werkgevers arbeidsmiddelen zo te kiezen, te gebruiken en te onderhouden dat de veiligheid en gezondheid van werknemers gewaarborgd blijven. In de praktijk is de aanleiding vaak een gewijzigde opstelling, een aangepaste of zelfgebouwde machine, een storingsgevoelig proces, vragen vanuit een audit of een incident of bijna-ongeval bij een machine.
Wanneer risico's bij machines onvoldoende in beeld zijn, ontstaan ongewenste situaties bij het verhelpen van storingen, het reinigen en het instellen: juist de momenten waarop beveiligingen worden omzeild. Ook ontbreekt dan de onderbouwing voor investeringen in afschermingen, instructies of vervanging.
Voor wie
Voor organisaties met productie-, verwerkings- of onderhoudswerkzaamheden waarbij machines en arbeidsmiddelen worden gebruikt: van één productielijn tot meerdere vestigingen met een groot machinepark, verschillende ploegen en wisselende bedieners.
Wat de beoordeling wel en niet is
Wel onderdeel van de beoordeling
- Arbeidsrisico's bij het gebruik, instellen, reinigen en storingzoeken van de machine.
- Aanwezige beveiligingen, afschermingen en noodstopvoorzieningen zoals aangetroffen.
- Bedienings- en werkinstructies, opstelling, omgeving en interactie met andere machines.
- Advies over beheersmaatregelen en over de volgorde van aanpak.
Geen onderdeel van de beoordeling
- Een CE-markering of formele conformiteitsbeoordeling van de machine.
- Een wettelijk certificaat of goedkeuringsverklaring.
- Vervanging van onderhoud, keuring of inspectie door een bevoegde partij.
- Een garantie dat een machine volledig veilig is.
Werkwijze
1. Afbakening
Vaststellen welke machines, opstellingen en werkzaamheden binnen de opdracht vallen en welke documentatie beschikbaar is.
2. Documentbeoordeling
Beoordeling van beschikbare handleidingen, eerdere beoordelingen, onderhouds- en keuringsgegevens en werkinstructies.
3. Beoordeling op locatie
Beoordeling van de machine in de praktijk, inclusief bediening, beveiligingen en de werkwijze van gebruikers.
4. Risicobeoordeling
Per machine of samenstel worden de risico's vastgelegd en onderbouwd beoordeeld.
5. Maatregelen en rapportage
Rapportage met bevindingen en voorgestelde maatregelen, met prioriteit en voorstel voor verantwoordelijke en termijn.
6. Bespreking en opvolging
Toelichting van de uitkomsten, afstemming over haalbaarheid en afspraken over opvolging en periodieke controle.
Van uw organisatie wordt verwacht dat machines toegankelijk zijn tijdens het bezoek, dat beschikbare documentatie wordt aangeleverd en dat bedieners gesproken kunnen worden.
Oplevering
- Een rapportage per beoordeelde machine of per samenstel, met bevindingen en beoordeling.
- Voorgestelde maatregelen met prioriteit en een voorstel voor verantwoordelijke en termijn.
- Waar afgesproken: werkinstructiekaarten (WIK) voor machines.
- Een bespreking van de uitkomsten met de betrokkenen binnen uw organisatie.
Verantwoordelijkheden
De werkgever blijft verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden, voor de keuze en uitvoering van maatregelen en voor onderhoud en keuring van arbeidsmiddelen. Een Machine-RI&E geeft een deskundige beoordeling op het moment van beoordeling; wijzigingen aan de machine of het gebruik vragen een nieuwe beoordeling.
Software ondersteunt bij vastlegging en opvolging; software en AI vervangen geen veiligheidskundig oordeel.
Rol van SafetyWiser
De modules voor machineveiligheid en machinechecks maken het mogelijk om beoordelingen per machine vast te leggen, bevindingen te koppelen aan acties met een verantwoordelijke en een termijn, dagelijkse of periodieke controles uit te voeren via een plattegrond met visuele controlepunten, en de voortgang te volgen en te rapporteren.
Deze functies zijn afzonderlijke modules met een eigen licentie en vragen inrichting. Zij zijn niet noodzakelijk om de beoordeling te laten uitvoeren. Bekijk de [object Object] voor de mogelijkheden.
Wet- en regelgeving
Voor het gebruik van arbeidsmiddelen gelden de eisen uit het Arbeidsomstandighedenbesluit, aanvullend op de algemene verplichting tot een RI&E uit de Arbeidsomstandighedenwet. Voor het in de handel brengen of samenstellen van machines gelden afzonderlijke Europese productregels; die vragen een eigen conformiteitstraject en vallen buiten deze dienst. Welke normen of richtlijnen in uw situatie van toepassing zijn, wordt per opdracht beoordeeld.
Veelgestelde vragen
- Is een Machine-RI&E hetzelfde als een CE-keuring?
- Nee. Een Machine-RI&E beoordeelt de risico's bij het gebruik van een machine op de werkplek. CE-markering en de bijbehorende conformiteitsbeoordeling horen bij het in de handel brengen of het bouwen van een machine of samenstel en vragen een eigen traject.
- Wat is het verschil met een machinecheck of periodieke controle?
- Een Machine-RI&E is een eenmalige, inhoudelijke beoordeling van de risico's en de aanwezige beveiligingen. Een machinecheck is een periodieke, kortere controle op vaste controlepunten, uitgevoerd door de eigen organisatie. Beide vullen elkaar aan.
- Vervangt de beoordeling het onderhoud of de wettelijke keuring van arbeidsmiddelen?
- Nee. Onderhoud en keuring van arbeidsmiddelen blijven een eigen verplichting van de werkgever en worden uitgevoerd door daartoe deskundige of aangewezen partijen.
- Wat gebeurt er met de bevindingen?
- De bevindingen worden vertaald naar maatregelen met een voorstel voor prioriteit en termijn. Uw organisatie besluit over uitvoering; desgewenst kunnen bevindingen en acties centraal in SafetyWiser worden vastgelegd en opgevolgd.
Vervolgstap
Bespreek uw machinepark en de gewenste scope. Wij geven aan welke beoordeling passend is en hoe de bevindingen kunnen worden opgevolgd.